14 Nisan 2015 Salı

HDP'nin oylarına göre Üç Türkiye

Yaklaşan 7 Haziran seçimlerinin en büyük bilmecesi şüphesiz HDP'nin barajı geçip geçemeyeceği. Bir bakış açısına göre  Selahattin Demirtaş'ın cumhurbaşkanı seçiminde aldığı %9,78'lik oyu HDP'nin hanesine yazacak olursak, HDP'nin bu oyları sadece %10 arttırması bile yeterli olacak. Peki bu kadar basit mi? Ben bu yazıda, Demirtaş'ın cumhurbaşkanı seçiminde aldığı oylar üzerinden Türkiye'deki illeri 3 gruba ayıracak ve buna göre bir analiz yapmaya çalışacağım. Bu gruplar şöyle:

1. 2011'de BDP'nin bağımsız adaylarının toplam 31 milletvekili çıkardığı, "Kürt" bölgesi.
2. İçlerinde, 2011'de BDP'nin toplam 5 milletvekili çıkardığı İstanbul, Adana ve Mersin'in de bulunduğu, ayrıca Ankara, İzmir gibi büyük şehirlerin olduğu "Metropol" bölgesi.
3. 2011'de BDP'nin hiç milletvekili çıkaramadığı 46 il. Bu gruba "Milliyetçi Türkiye" veya "Batı" diyebiliriz.

Şimdi bu gruplara sırayla bakalım.

1. 2011'de BDP'nin toplam 31 milletvekili çıkardığı Kürt bölgesinde toplam 19 il var. Demirtaş CB seçiminde bu illerde yaklaşık 4,5 milyon geçerli oyun 2 milyonunu almış ve %44,33 oy oranına ulaşmış. Demirtaş'ın Türkiye genelinde 3.914.359 oy aldığını düşünecek olursak, Demirtaş (veya HDP) oylarının nerdeyse yarısını, seçmenin 10'da birini barındıran bir bölgeden almış diyebiliriz.

İl
Demirtaş oy
Demirtaş yüzde
CB Geçerli Oy
2011 MV
ADIYAMAN
43713
15,27
286175
1
AĞRI
121674
61,28
198542
1
BİNGÖL
37380
30,56
122306
1
BİTLİS
60583
43,72
138571
1
DİYARBAKIR
410390
64,17
639520
5
ELAZIĞ
31057
10,88
285342
ERZURUM
47701
13,07
364908
HAKKARİ
102408
81,6
125504
3
KARS
41266
32,89
125472
1
MARDİN
198542
60,9
325998
3
MUŞ
105446
61,24
172173
2
SİİRT
65500
54,07
121136
1
TUNCELİ
21746
52,25
41622
ŞANLIURFA
174075
26,24
663496
2
VAN
223277
54,55
409331
4
BATMAN
134370
60
223947
2
ŞIRNAK
158836
83,17
190970
3
ARDAHAN
11671
23,09
50551
IĞDIR
30281
42,94
70525
1
TOPLAM
2019916
TOPLAM GEÇERLİ
4556089
31
Demirtaş %
44,33%

2. İkinci grupta, büyükşehirler yer alıyor. 2011'de BDP'nin desteklediği adaylar bu şehirlerde sadece İstanbul'da her bölgede 1'er olmak üzere 3, Mersin ve Adana'da 1'er milletvekili, yani toplamda 5 milletvekili çıkarmıştı. Eğer HDP barajı geçerse, 7 Haziran'da HDP'nin ayrıca İzmir'de 2 ve Gaziantep'te 1 milletvekili çıkarması, İstanbul'da da milletvekili sayısını 7'ye çıkarması mümkün görünüyor.

Bu kategorideki 22 ilde Demirtaş 1 milyon 740 bin oy almış. Nerdeyse doğu ve güneydoğudaki illerdeki kadar oy demek oluyor bu. 


No
İl
Demirtaş
Demirtaş Yüzde
2011 MV
2015 MV (*)
Geçerli Oy
1
ADANA
114.530
10,66%
1
1
1.073.989
6
ANKARA
95.033
3,47%
2.740.153
7
ANTALYA
58.339
5,30%
1.101.558
9
AYDIN
41.682
6,96%
598.496
10
BALIKESİR
21.273
2,85%
747.265
16
BURSA
64.294
4,16%
1.546.473
20
DENİZLİ
18.682
3,28%
569.331
26
ESKİŞEHİR
12.460
2,64%
472.582
27
GAZİANTEP
83.076
10,56%
1
786.759
31
HATAY
28.237
3,60%
784.699
33
MERSİN
122.561
13,46%
1
1
910.572
34
İSTANBUL
650.653
9,09%
3
7
7.159.907
35
İZMİR
188.028
7,98%
2
2.357.707
38
KAYSERİ
13.266
1,85%
717.572
41
KOCAELİ
48.893
5,49%
890.898
42
KONYA
33.833
3,05%
1.108.346
44
MALATYA
21.633
5,33%
406.134
45
MANİSA
46.020
5,60%
822.334
46
KAHRAMANMARAŞ
23.009
4,29%
535.874
48
MUĞLA
21.101
4,13%
510.687
54
SAKARYA
11.477
2,27%
505.518
59
TEKİRDAĞ
22.390
4,41%
507.364
TOPLAM
1.740.470
6,48%
26.854.218

3. 2011'de BDP'nin hiç milletvekili çıkaramadığı 40 ilde Demirtaş'ın aldığı oylara bakalım. 8 milyon 600 bin geçerli oyun bulunduğu, başka bir deyişle geçerli oyların %21,5'unun bulunduğu bu illerde Demirtaş sadece 150 bin oy almış.
No
İl
Demirtaş Oy
Demirtaş Yüzde
Geçerli Oy
3
AFYONKARAHİSAR
5.474
1,36%
403.726
5
AMASYA
2.279
1,16%
195.969
8
ARTVİN
2.320
2,44%
95.144
11
BİLECİK
3.710
3,04%
121.967
14
BOLU
2.721
1,61%
169.435
15
BURDUR
3.257
2,09%
156.009
17
ÇANAKKALE
8.718
2,73%
319.133
18
ÇANKIRI
1.040
1,00%
103.539
19
ÇORUM
4.839
1,52%
317.399
22
EDİRNE
6.913
2,86%
241.640
24
ERZİNCAN
5.057
4,06%
124.501
28
GİRESUN
3.379
1,41%
238.850
29
GÜMÜŞHANE
796
1,14%
69.994
32
ISPARTA
4.044
1,68%
240.801
37
KASTAMONU
3.035
1,40%
216.525
39
KIRKLARELİ
4.861
2,28%
212.747
40
KIRŞEHİR
5.929
4,97%
119.250
43
KÜTAHYA
3.974
1,15%
344.606
50
NEVŞEHİR
2.267
1,40%
161.836
51
NİĞDE
2.403
1,38%
174.098
52
ORDU
5.186
1,41%
367.076
53
RİZE
2.137
1,16%
184.486
55
SAMSUN
8.954
1,32%
678.976
57
SİNOP
2.200
1,81%
121.221
58
SİVAS
4.297
1,22%
352.743
60
TOKAT
4.018
1,21%
332.165
61
TRABZON
4.594
1,18%
390.926
64
UŞAK
5.326
2,54%
209.845
66
YOZGAT
2.240
0,95%
236.533
67
ZONGULDAK
6.536
1,95%
335.745
68
AKSARAY
2.701
1,46%
184.985
69
BAYBURT
319
0,75%
42.542
70
KARAMAN
2.212
1,65%
134.118
71
KIRIKKALE
1.787
1,24%
143.741
74
BARTIN
2.586
2,35%
110.233
77
YALOVA
7.144
5,85%
122.187
78
KARABÜK
1.760
1,39%
126.399
79
KİLİS
2.237
3,79%
59.084
80
OSMANİYE
7.052
2,84%
248.408
81
DÜZCE
3.671
1,83%
200.463
TOPLAM
153.973
1,79%
8.609.045

Şimdi, benim bu yazıdaki temel argümanıma geliyorum. Bence HDP'nin 7 Haziran'da alacağı oy bu 3 bölgede, Demirtaş'ın cumhurbaşkanı seçiminde aldığı oya göre aynı şekilde hareket etmeyecek. Bence HDP'nin oylarında bir artış olacaksa bu artış esas olarak yukarıda 2. bölge olarak ele aldığım büyükşehirlerde yaşanacak. Şimdi tek tek bu bölgelerle ilgili değerlendirmelerime geçiyorum.

1. Demirtaş'ın oyu, Kürt siyasal hareketinin öteden beri yüksek oy aldığı doğu ve güneydoğu illerinde, Hakkari ve Şırnak'ta %80'in, Diyarbakır'da %60'ın üstüne çıkıyor. Bu bölgede 4,5 milyon seçmenin yarıya yakını zaten BDP/HDP çizgisine oy veriyor. HDP bu bölgeden daha yüksek oy alabilir mi? Bu soru, "Ak Parti Konya, Kayseri gibi İç Anadolu'daki muhafazakar illerde daha yüksek oy alabilir mi?" sorusuna benziyor. Ben her iki soruya da olumlu cevap veremiyorum. Zaten alabileceği oyu almış. HDP'nin bu bölgede daha fazla oy alabileceğini düşünmüyorum.

2. Büyükşehirlerde, özellikle İstanbul, İzmir gibi merkezlerde HDP'nin, başta CHP'den olmak üzere oylarını arttırabileceğini düşünüyorum. Bu kategorideki şehirler de aslında iki farklı gruba ayrılabilir.  Bir tarafta, Demirtaş'ın %5'in altında oy aldığı Konya, Kayseri, Denizli, Eskişehir gibi illerde yine HDP'nin çok fazla oy artışı sağlayamayacağını düşünüyorum.

No
İl
Demirtaş
Demirtaş Yüzde
2011 MV
2015 MV (*)
Geçerli Oy
59
TEKİRDAĞ
22.390
4,41%
507.364
46
KAHRAMANMARAŞ
23.009
4,29%
535.874
16
BURSA
64.294
4,16%
1.546.473
48
MUĞLA
21.101
4,13%
510.687
31
HATAY
28.237
3,60%
784.699
6
ANKARA
95.033
3,47%
2.740.153
20
DENİZLİ
18.682
3,28%
569.331
42
KONYA
33.833
3,05%
1.108.346
10
BALIKESİR
21.273
2,85%
747.265
26
ESKİŞEHİR
12.460
2,64%
472.582
54
SAKARYA
11.477
2,27%
505.518
38
KAYSERİ
13.266
1,85%
717.572
365.055
3,40%
10.745.864

Bu illerdeki tablo, benim 3. bölge olarak ele aldığım, Demirtaş'ın %2'nin altında oy aldığı 40 ildeki tabloya çok benziyor. 

Diğer tarafta, Demirtaş'ın %8-10 civarında oy aldığı İstanbul, İzmir, Adana, Mersin gibi büyük şehirler var. Ben HDP'nin esas olarak oylarını bu şehirlerde arttıracağını düşünüyorum.

No
İl
Demirtaş
Demirtaş Yüzde
2011 MV
2015 MV (*)
Geçerli Oy
33
MERSİN
122.561
13,46%
1
1
910.572
1
ADANA
114.530
10,66%
1
1
1.073.989
27
GAZİANTEP
83.076
10,56%
1
786.759
34
İSTANBUL
650.653
9,09%
3
7
7.159.907
35
İZMİR
188.028
7,98%
2
2.357.707
9
AYDIN
41.682
6,96%
598.496
45
MANİSA
46.020
5,60%
822.334
41
KOCAELİ
48.893
5,49%
890.898
44
MALATYA
21.633
5,33%
406.134
7
ANTALYA
58.339
5,30%
1.101.558
1.375.415
8,54%
16.108.354
Geçerli oyların %40'ını barındıran bu 10 ilde Demirtaş 1 milyon 375 bin oy almış. Bu iller aynı zamanda, internet ve sosyal medyanın yoğun olarak kullanıldığı, medya kampanyalarından etkilenmeye müsait iller.

İşte bence önümüzdeki günlerde kamuoyunda merkez medyanın başını çektiği bir HDP rüzgarı estirilecek ve "HDP %11-12 oya gidiyor" denecek olursa esas olarak HDP'nin bu illerde göstereceği bir oy artışından söz edilecek.

Bu illerde HDP'nin oylarında bir artış olsa dahi bunun HDP'nin rahatça barajı geçmesini sağlamaya yetmeyeceğini düşünüyorum. Bence HDP'nin barajı geçip geçmemesi hala net değil.

3. HDP'nin oy ortalamasının %2nin altında olduğu 40 ilde HDP'nin yine kaydadeğer bir oy artışı kaydedemeyeceğini düşünüyorum.

Sonuç itibarıyla, HDP'nin barajı geçip geçememesi konusu, İstanbul, İzmir, Ankara gibi büyük şehirlerde, özellikle CHP seçmeninden ne kadar oy (ç)alabileceğine bağlı gibi görünüyor. 



3 yorum:

Adsız dedi ki...

Iki konuda size katilmiyorum, birincisi %9.7 lik oran secime katilimin bir sonucudur, 2014 yerel secimindeki katilim davranislari olsa idi Demirtas %8 gibi bir oyda kalacakti, ki bu bile bir basari olarak gorulmeliydi.Yani HDP Demirtas'in uzerine %25 koymasi gerekir, eger katilim oranlari Turkiye secim ortalamalari gibi gerceklesirse.

Ikincisi, Demirtas elbette 1. bolge dediginiz sehirlerde alabilecegi oyu aldi ancak buralardaki rakip etkisi de cok onemli, yani Diyarbakir'da Recep Tayyip Erdogan ismine verilen oy ile bu secimde tartismali AKP adaylarina verilecek oy ayni olmayabilir, bu nedenle ben 1. bolgede de AKP'den kayislarla sayisal olarak oy artisi gerceklesecegini dusunuyorum.


Şevket Zaimoğlu dedi ki...

Haklı olabilirsiniz. Ama şu da var. Eğer katılım oranının böyle bir etkisi olsaydı, en azından Demirtaş'ın yüksek oy aldığı güneydoğu illerindeki katılım oranının düşük oy aldığı batı illerine göre anlamlı ölçüde yüksek olması beklenirdi. Demirtaş'ın farklı oy aldığı bölgeler arasında katılım oranı yönünden bir fark göremedim ben.

Adsız dedi ki...

Katilim oranindan kastim su idi, eger secim sonu secmen davranislari calismasi incelenirse 2014 agustos secimlerinde en az katilim gosteren secmen AKparti secmeni, sonra CHP ve MHP geliyor, en cok katilim gosteren secmen ise HDP/BDP secmeni, dolayisiyla bu Demirtas'in aldigi oyu %73 luk bir katilim orani olan bir secimde yukari cekti. Her parti secmeni %85 gibi Turkiye ortalamasinda katilimda bulunsa Demirtas %8 oy almis olacakti.